Ngón tay sưng không tháo được nhẫn: làm gì ở nhà, khi nào phải đi cấp cứu, và loại nhẫn không cắt được
Mục “Sửa chữa” đã có bài về việc nào sửa được, sửa dây và khoá, làm lại món cũ, chỉnh cỡ nhẫn và khi trang sức bị mất hay hư nặng. Bài này dành cho một tình huống khẩn hơn nhiều: ngón tay sưng mà chiếc nhẫn không tháo ra được. Đây là chuyện nhiều người gặp ít nhất một lần, và phần lớn giải quyết được tại nhà. Nhưng có lúc phải đi cấp cứu ngay, và trì hoãn có thể gây tổn thương thật.
Vì sao ngón tay sưng
- Va đập, kẹt cửa, chấn thương ngón tay hoặc bàn tay.
- Côn trùng đốt, dị ứng.
- Mang thai, nhất là những tháng cuối.
- Thời tiết nóng, ăn mặn, bay đường dài, tập thể thao: sưng nhẹ, thường tự hết.
- Nhiễm trùng da quanh nhẫn.
- Một số bệnh lý và thuốc gây phù.
🔴 Dấu hiệu phải đi cấp cứu ngay
Đây là phần quan trọng nhất. Nhẫn chật trên ngón đang sưng có thể hoạt động như một cái garô, chặn máu lưu thông. Hãy đến cơ sở y tế ngay, không tự thử thêm, nếu có một trong các dấu hiệu:
- Phần ngón tay phía sau nhẫn (về phía đầu ngón) tím tái, tái nhợt, lạnh.
- Tê, mất cảm giác, kiến bò.
- Đau tăng dần, sưng tăng nhanh.
- Ngón tay bị chấn thương nặng, nghi gãy xương.
- Da quanh nhẫn rách, chảy máu, mưng mủ.
Cơ sở y tế có dụng cụ cắt nhẫn chuyên dụng và biết cách bảo vệ ngón tay khi cắt. Mất một chiếc nhẫn còn hơn tổn thương ngón tay. Nói rõ với nhân viên y tế chiếc nhẫn làm bằng chất liệu gì.
Thử ở nhà khi chưa có dấu hiệu nguy hiểm
Nếu ngón tay chỉ sưng nhẹ, màu sắc và cảm giác bình thường, có thể thử theo thứ tự:
- Nâng tay cao hơn tim trong khoảng mười đến mười lăm phút để bớt sưng.
- Chườm lạnh phần ngón tay phía trước và quanh nhẫn (bọc đá trong khăn, không áp đá trực tiếp lên da) vài phút.
- Bôi trơn: xà phòng lỏng, dầu ăn, kem dưỡng tay. Xoay nhẫn nhẹ nhàng đồng thời kéo dần ra, không giật mạnh.
- Phương pháp quấn chỉ: luồn một đầu chỉ nha khoa hoặc chỉ trơn dưới nhẫn từ phía bàn tay, quấn chặt vòng nọ sát vòng kia từ mép nhẫn về phía đầu ngón để ép bớt sưng, rồi tháo dần vòng chỉ từ phía bàn tay, nhẫn sẽ được đẩy theo chỉ. Cách này nên có người giúp và làm nhẹ tay.
Nếu sau hai lần thử vẫn không được, hoặc ngón tay bắt đầu đau, đổi màu, dừng lại và đi khám.
Những việc không nên làm
- Tự cắt bằng kìm cắt, cưa sắt: dễ cắt vào da, kẹp nát ngón tay.
- Kéo giật mạnh: làm sưng thêm, có thể rách da.
- Chờ qua đêm “cho bớt sưng” khi ngón đã tím hoặc tê.
- Hơ nóng nhẫn: làm sưng nặng hơn và có thể gây bỏng.
Nhẫn tungsten, ceramic, titan: không cắt được theo cách thường
Đây là chi tiết chỉ người trong nghề mới hay nói. Dụng cụ cắt nhẫn thông dụng ở phòng cấp cứu được thiết kế cho vàng, bạc, đồng, bạch kim, những kim loại mềm. Với một số chất liệu khác:
- Tungsten carbide: cực cứng, không cắt được bằng dụng cụ cắt thường. Nhưng nó giòn, nên nhân viên y tế có thể dùng kìm kẹp chuyên dụng để bóp vỡ nhẫn.
- Ceramic: cũng cứng, giòn, xử lý bằng cách bóp vỡ cẩn thận.
- Titan, thép không gỉ: cứng hơn vàng bạc nhiều, cần dụng cụ cắt chuyên dụng (đĩa cắt điện có làm mát), mất thời gian hơn.
Vì vậy, khi đến cấp cứu, nói ngay nhẫn làm bằng gì. Và khi chọn nhẫn, nhất là nhẫn đeo thường xuyên của người làm nghề tay chân, người dễ phù, phụ nữ có kế hoạch mang thai, nên biết điều này trước.
Phòng trước: những thói quen nhỏ
- Chọn cỡ vừa, đo vào cuối ngày, khi tay ấm, như các bài đo size đã hướng dẫn. Nhẫn vừa khít buổi sáng lạnh sẽ chật buổi chiều nóng.
- Tháo nhẫn ngay khi bị va đập, côn trùng đốt ở ngón tay, trước khi sưng lên.
- Mang thai: nhiều người chuyển nhẫn sang dây chuyền đeo cổ từ giữa thai kỳ.
- Bay đường dài, leo núi, chạy bộ đường dài: cân nhắc tháo nhẫn chật.
- Nhẫn silicon cho người tập luyện, làm nghề tay chân: mềm, tự đứt khi bị kéo mạnh, dễ cắt.
Khi tháo được rồi: chăm ngón tay và quyết định với chiếc nhẫn
Sau khi tháo được nhẫn, ngón tay có thể đỏ, hằn vết, hơi đau trong một hai ngày. Giữ sạch, để thoáng, theo dõi. Nếu da trầy xước, rửa và che bằng băng sạch; nếu sưng đỏ tăng, nóng, có mủ, đi khám vì có thể nhiễm trùng. Đừng đeo lại nhẫn cho tới khi ngón tay hết sưng hoàn toàn. Nếu chuyện kẹt nhẫn lặp lại, có lẽ chiếc nhẫn đã chật so với tay bạn bây giờ; mang tới thợ đo lại và nới cỡ, hoặc chuyển sang đeo ngón khác, đeo dây chuyền. Tay người thay đổi theo tuổi tác, cân nặng, nghề nghiệp, và cỡ nhẫn mười năm trước không nhất thiết còn đúng.
Sau khi nhẫn bị cắt
Nhẫn vàng, bạc bị cắt thường sửa lại được: thợ hàn lại chỗ cắt, có thể nhân tiện nới rộng cỡ. Nhẫn có đá cần thợ kiểm chấu sau khi hàn. Nhẫn tungsten, ceramic bị bóp vỡ thì không sửa được. Giữ lại các mảnh nhẫn kim loại quý để mang tới thợ.
Nói gọn lại
Ngón sưng mà nhẫn chật: nâng tay, chườm lạnh, bôi trơn xoay nhẹ, hoặc quấn chỉ. Nếu ngón tím tái, tê, lạnh, đau tăng, đi cấp cứu ngay, đừng tự cắt hay chờ qua đêm. Nhẫn tungsten, ceramic không cắt bằng dụng cụ thường, titan cần dụng cụ chuyên dụng; hãy nói rõ chất liệu với nhân viên y tế. Phòng trước bằng cách chọn cỡ đúng và tháo nhẫn ngay khi ngón tay bị thương.