Gỡ rối và làm sạch dây chuyền mắt nhỏ: dây xoắn, dây hạt gạo, dây bi mà không làm đứt

Mục “Vệ sinh và bảo quản” đã có bảng vệ sinh theo chất liệu, làm sạch tại nhà và khi nào cần thợ, máy siêu âm, cất giữ đúng cách, xử lý xước mờ móp. Bài này dành cho một món đồ cụ thể gây nhiều phiền toái nhất: dây chuyền mắt nhỏ. Dây mảnh rối thành nút trong hộp, bám bẩn trong từng khe mắt xích, và đứt nếu kéo mạnh tay.

Các kiểu dây và điểm yếu riêng

• Dây mắt xích tròn, dẹt: dễ gỡ rối nhất, nhưng mắt mỏng dễ bị kéo dãn.
• Dây xoắn (dây thừng): nhiều mắt nhỏ xoắn vào nhau, bám bẩn nhiều, khi gập mạnh có thể bị “gãy gập” không phục hồi.
• Dây rắn (dây tròn trơn như ống): rất dễ gập gãy, khó sửa nếu gập.
• Dây bi: các hạt bi rỗng nối nhau, dễ móp bi khi kẹp.
• Dây hạt gạo, dây Singapore: mắt xích phẳng xoắn, lấp lánh, rất dễ rối.

Vì sao dây chuyền hay rối

Hiểu nguyên nhân giúp phòng tốt hơn. Dây mảnh, mềm, nhiều mắt xích nhỏ có rất nhiều điểm có thể móc vào nhau. Khi dây nằm lỏng trong hộp hoặc túi và bị lắc (mang trong túi xách, trong vali, mở đóng ngăn kéo), các đoạn dây trượt qua nhau, tạo vòng, rồi vòng siết lại thành nút. Dây càng dài, càng mảnh, càng nhiều dây trong một chỗ, càng nhanh rối. Dây mở khoá rối nhanh hơn dây đóng khoá vì hai đầu tự do luồn qua các vòng. Mặt dây nặng treo trên dây mảnh cũng làm dây xoắn lại quanh nó. Vì vậy, ba việc phòng rối hiệu quả nhất đều nhắm vào những nguyên nhân này: giữ dây thẳng, đóng khoá, tách riêng.

Dây bị xoắn khi đeo

Một kiểu “rối” khác là dây tự xoắn khi đang đeo, nhất là dây hạt gạo và dây có mặt nặng. Nguyên nhân thường là khoá và mặt dây kéo dây về hai hướng, hoặc dây quá mảnh so với mặt. Cách chữa: tháo ra, treo thẳng để dây tự xoay hết xoắn; cân nhắc dây dày hơn, hoặc đeo mặt nhẹ hơn. Bài về mặt dây bị lật trong mục Mặt dây và nhẫn có nói kỹ hơn.

Gỡ rối: dụng cụ và chuẩn bị

• Hai cây kim khâu hoặc hai cây tăm nhọn.
• Một đĩa phẳng nền trắng hoặc tờ giấy trắng, ánh sáng mạnh, kính lúp nếu nút nhỏ.
• Một chút bột talc (phấn rôm) hoặc một giọt dầu em bé để giảm ma sát.
• Kiên nhẫn: gỡ rối dây mảnh không bao giờ nhanh.

Các bước gỡ

1. Mở khoá dây (nếu khoá còn), trải dây phẳng trên đĩa.
2. Rắc chút bột talc lên chỗ rối, hoặc chấm một giọt dầu rất nhỏ. Mắt xích trơn hơn, dễ trượt ra.
3. Tìm điểm lỏng nhất của nút. Đâm đầu kim vào giữa nút, nhẹ nhàng nới rộng ra theo hướng kéo xa nhau.
4. Dùng kim thứ hai nới tiếp ở phía bên kia, lần lượt, không kéo hai đầu dây.
5. Khi nút đã lỏng, luồn đầu dây (đầu có khoá) qua các vòng theo đúng đường nó đã vào.
6. Rửa sạch bột talc hoặc dầu sau khi gỡ xong (xem phần làm sạch).

Nếu sau mười lăm phút vẫn không tiến triển, dừng lại, để đó, quay lại sau. Mắt mỏi và tay mỏi là lúc người ta bắt đầu kéo. Nếu nhiều dây rối vào nhau, gỡ dây ngắn nhất ra trước. Với nút quá chặt trên dây rắn, dây xoắn, nên mang ra thợ: cố gỡ có thể gập gãy dây.

🔴 Những cách gỡ làm đứt dây

• Kéo hai đầu dây: nút càng chặt, mắt xích bị kéo dãn rồi đứt.
• Dùng kìm, nhíp kim loại kẹp mạnh: móp mắt, móp bi.
• Gập dây rắn, dây xoắn qua lại để “lỏng”: gãy gập không phục hồi.
• Gỡ trong bóng tối, vội vàng trước khi đi làm: nguyên nhân số một của dây đứt.

Làm sạch khe mắt xích

Dây chuyền đeo sát cổ tích tụ mồ hôi, dầu da, kem dưỡng, phấn trong từng khe mắt. Dây trông xỉn tối chủ yếu vì vậy.

1. Pha nước ấm với vài giọt nước rửa chén dịu nhẹ.
2. Ngâm dây vàng, bạc, thép (không có đá dán keo, không ngọc trai, không đá xốp) khoảng mười phút.
3. Chải nhẹ bằng bàn chải lông thật mềm, chải dọc theo dây, không chải ngang.
4. Tráng nước sạch trong một cái bát, không tráng trực tiếp trên bồn rửa không có nút chặn.
5. Lau khô bằng khăn mềm, rồi để khô hẳn trước khi cất, nhất là dây bạc.

Dây có mặt đá dán keo, ngọc trai, opal, hổ phách: chỉ làm sạch phần dây bằng khăn ẩm, tránh ngâm mặt.

Cất để không rối lại

• Treo: móc treo dây chuyền là cách chống rối tốt nhất cho dây mảnh.
• Luồn qua ống hút: khi đi du lịch, luồn dây qua một ống hút nhựa, đóng khoá bên ngoài. Dây không thể rối.
• Kẹp giữa hai lớp giấy, màng bọc: đặt dây thẳng, phủ màng bọc thực phẩm lên.
• Túi riêng từng dây: không bỏ nhiều dây chung một túi.
• Đóng khoá trước khi cất: dây mở khoá rối nhanh gấp nhiều lần.

Khi nào mang ra thợ

• Nút rối trên dây rắn, dây xoắn mảnh.
• Mắt xích đã dãn, có khe hở.
• Dây đã gập gãy, có điểm cứng không mềm lại.
• Khoá lỏng, lò xo khoá yếu: thay khoá trước khi dây rơi mất.
• Dây cần làm sạch sâu bằng máy (với loại chịu được).

Nói gọn lại

Gỡ rối dây chuyền mảnh bằng hai cây kim, chút bột talc, ánh sáng tốt và kiên nhẫn; không kéo hai đầu, không kẹp mạnh, không gập dây rắn. Làm sạch bằng nước ấm xà phòng dịu, chải dọc dây, tráng trong bát. Cất bằng cách treo, luồn ống hút khi đi xa, đóng khoá trước khi cất, mỗi dây một túi. Dây rắn, dây xoắn rối chặt thì nhờ thợ.